top of page
Alcohol

Gall y drosedd hon fod yn berthnasol pan fo disgybl yn cael ei ddarganfod yn yfed alcohol, yn meddu ar alcohol, yn ei guddio, yn ei gyflenwi, yn bwriadu ei gyflenwi, neu o dan ddylanwad alcohol ar safle’r ysgol neu yn ystod gweithgaredd sy’n gysylltiedig â’r ysgol.

Cam 1 – Penderfynu ar y categori trosedd

​

​Dylech bennu categori’r drosedd drwy gyfeirio at y ffactorau yn y tablau isod yn unig. Er mwyn pennu’r categori, dylech asesu bai a niwed.

 

Beiusrwydd

Caiff lefel y bai neu’r cyfrifoldeb ei phenderfynu drwy edrych ar holl ffactorau’r digwyddiad. Os oes elfennau sy’n awgrymu lefelau gwahanol o fai, dylech eu pwyso a’u mesur yn ofalus a rhoi’r pwys mwyaf i’r rhai mwyaf perthnasol er mwyn dod i farn deg am lefel cyfrifoldeb yr unigolyn.

A – Beiusrwydd uchel

  • Meddu ar swm o alcohol sy’n awgrymu bwriad i gyflenwi

  • Cyflenwi, ceisio cyflenwi, neu ddosbarthu alcohol

  • Cynllunio, trefnu neu guddio sylweddol

  • Meddu ar gynwysyddion, pecynnu neu eitemau eraill sy’n awgrymu cyflenwi

  • Rôl arweiniol pan fo’r drosedd yn rhan o weithgarwch grŵp

  • Defnyddio disgyblion eraill i storio, cario, cuddio neu ddosbarthu alcohol

  • Dod ag alcohol i safle’r ysgol yn fwriadol er mwyn ei werthu, ei gyflenwi neu ei ddosbarthu ymhellach

  • Meddu ar alcohol neu ei gyflenwi mewn ffordd sy’n gysylltiedig â bygwth, dyled, gorfodaeth neu gamfanteisio ar ddisgyblion eraill

  • Targedu disgyblion iau neu ddisgyblion bregus yn fwriadol

  • Troseddu sy’n gysylltiedig ag alcohol dro ar ôl tro er gwaethaf sancsiynau neu ymyriadau blaenorol

  • Alcohol yn cael ei feddu neu ei gyflenwi yn ystod y diwrnod ysgol neu fel rhan o weithgarwch ysgol

  • Ymgais sylweddol i osgoi cael eich darganfod neu i gael gwared ar dystiolaeth

B – beiusrwydd canolig

  • Meddu ar alcohol yn fwriadol at ddefnydd personol

  • Meddu ar swm llai o alcohol heb dystiolaeth glir o gyflenwi

  • Yfed alcohol ar y safle neu yn ystod gweithgarwch sy’n gysylltiedig â’r ysgol

  • Meddu ar gynwysyddion neu eitemau eraill sy’n awgrymu camddefnydd tebygol

  • Meddiant ar y cyd neu ymwneud ar y cyd heb rôl arweiniol

  • Rhywfaint o gynllunio neu guddio, ond nid ar y lefel uchaf

  • Digwyddiad sy’n disgyn rhwng categorïau A a C

C – Beiusrwydd llai

  • Ymwneud cyfyngedig neu ar lefel is gyda llai o dystiolaeth o gynllunio

  • Meddiant byr neu fanteisgar o alcohol heb dystiolaeth o gyflenwi

  • Cyfrifoldeb wedi’i leihau’n sylweddol oherwydd oedran, diffyg aeddfedrwydd, anhawster dysgu, neu amgylchiadau personol

  • Ymwneud oherwydd gorfodaeth, pwysau, bygwth neu gamfanteisio gan eraill

  • Rôl gyfyngedig mewn digwyddiad grŵp ehangach

  • Cyfaddef yn gynnar a chydweithredu

  • Amgylchiadau sy’n awgrymu bregusrwydd neu gamfanteisio yn hytrach na throseddu syml, tra’n dal i gydnabod difrifoldeb yr ymddygiad

Niwed

Niwed 1

  • Risg ddiogelu difrifol wedi’i chreu i ddisgyblion eraill neu gymuned ehangach yr ysgol

  • Cyflenwi neu fwriad i gyflenwi cyffuriau i eraill

  • Risg ddifrifol o niwed corfforol, gorddos, argyfwng meddygol, neu feddwdod acíwt

  • Tarfu difrifol ar redeg yr ysgol yn ddiogel ac yn drefnus

  • Effaith seicolegol neu emosiynol ddifrifol ar ddisgyblion neu staff

  • Niwed difrifol i enw da’r ysgol

  • Tystiolaeth glir o gamfanteisio, gorfodaeth, neu droseddoldeb ehangach sy’n gysylltiedig â’r digwyddiad

  • Cyffuriau yn bresennol mewn ffordd a oedd yn rhoi disgyblion iau neu ddisgyblion bregus mewn risg sylweddol

Niwed 2

  • Risg amlwg i ddiogelwch, lles neu lesiant y disgybl neu eraill

  • Defnyddio neu feddu ar gyffuriau sy’n achosi pryder, braw neu darfu sylweddol

  • Effaith amlwg ar ddysgu, amser staff, prosesau diogelu, neu hyder cymuned yr ysgol

  • Niwed sy’n disgyn rhwng categorïau 1 a 3 oherwydd:

    • mae ffactorau yn 1 a 3 sy’n gwrthbwyso ei gilydd a/neu

    • mae’r niwed yn disgyn rhwng y ffactorau a ddisgrifir yn 1 a 3

Niwed 3

  • Mân niwed canlyniadol i enw da

  • Mân niwed canlyniadol i enw da’r ysgol

  • Mân ofid wedi’i achosi

  • Niwed ar lefel is gyda effaith ehangach gyfyngedig

  • Dim tystiolaeth o gyflenwi a dim ond tystiolaeth gyfyngedig o amlygiad ehangach i eraill

  • Tarfu cyfyngedig ar ôl i’r digwyddiad gael ei reoli

  • Pryder ar lefel is, ond dal yn sylweddol, yn deillio o feddu ar gyffuriau neu eu defnyddio

​
 

Cam 2 - Man cychwyn ac ystod categori​​​​​​​​​

Ciplun 2024-02-25 ar 17.25.15.png

Ar ôl pennu lefel y bai a’r niwed, penderfynwch ar fan cychwyn o fewn ystod y categori uchod. Mae’r man cychwyn yn berthnasol i bob disgybl, waeth beth fo’u hamgylchiadau personol neu unrhyw waharddiadau blaenorol. Mater i’r ysgol yw penderfynu faint o ddyddiau o waharddiad sy’n cael eu gwasanaethu y tu allan i’r ysgol ac yn fewnol o fewn pob categori.

Cam 3 – Ystyried ffactorau sy’n gwaethygu a ffactorau sy’n lliniaru

Gall yr ysgol ystyried addasu’r camau gweithredu yn ôl unrhyw ffactorau sy’n gwaethygu neu’n lliniaru’r sefyllfa. Isod ceir rhestr nad yw’n gyflawn o elfennau ffeithiol ychwanegol sy’n rhoi cyd-destun i’r drosedd a ffactorau sy’n ymwneud â’r disgybl.

Dylech benderfynu a yw unrhyw gyfuniad o’r rhain, neu ffactorau perthnasol eraill, yn golygu y dylid symud y man cychwyn ar gyfer cam gweithredu cosbol i fyny neu i lawr.

 

Ffactorau sy’n cynyddu difrifoldeb y digwyddiad (ffactorau gwaethygol)

 

  • Troseddau tebyg blaenorol neu ddigwyddiadau dro ar ôl tro sy’n ymwneud ag alcohol

  • Natur troseddau blaenorol a’u perthnasedd i’r drosedd bresennol

  • Faint o amser sydd wedi mynd heibio ers troseddau blaenorol

  • Cyflenwi neu geisio cyflenwi alcohol i ddisgybl arall

  • Cuddio alcohol neu eitemau cysylltiedig yn fwriadol

  • Troseddu fel grŵp, yn enwedig lle’r oedd y disgybl wedi arwain, annog neu drefnu eraill

  • Pwysau, gorfodaeth, dyled neu gamfanteisio sy’n cynnwys disgyblion eraill

  • Alcohol yn cael ei ddwyn i’r ysgol yn ystod y diwrnod ysgol neu yn ystod gweithgarwch ysgol

  • Digwyddiad yn ymwneud â disgybl bregus neu ddisgyblion iau

  • Tystiolaeth o feddwdod sy’n creu risg i ddiogelwch, ymddygiad neu ddysgu

  • Ceisiadau i gael gwared ar alcohol, cuddio tystiolaeth neu gamarwain staff

  • Tarfu sylweddol ar fywyd yr ysgol neu weithdrefnau diogelu

  • Niwed ehangach i enw da’r ysgol

​​

Ffactorau sy’n lleihau difrifoldeb neu sy’n adlewyrchu amgylchiadau personol lliniarol

  • Dyma’r fersiwn wedi’i newid i gyfeirio at alcohol:

  • Dim troseddau tebyg blaenorol neu ddim troseddau perthnasol/diweddar

  • Edifeirwch gwirioneddol

  • Cyfaddef yn gynnar a chydweithredu

  • Cymeriad da a/neu ymddygiad rhagorol

  • Digwyddiad unigol

  • Oedran a/neu ddiffyg aeddfedrwydd

  • Anawsterau dysgu neu Anghenion Dysgu Ychwanegol

  • Amgylchiadau teuluol

  • Tystiolaeth glir o orfodaeth, pwysau neu gamfanteisio gan eraill

  • Tystiolaeth fod y digwyddiad yn gysylltiedig â bregusrwydd, angen heb ei ddiwallu, neu bryderon ynghylch camddefnyddio alcohol sy’n gofyn am gymorth diogelu

​

Dylid ystyried materion diogelu ar wahân, ac nid ydynt o reidrwydd yn ffactorau lliniarol.

​

Cam 4 – Addasu’r man cychwyn a’r ystod o fewn y categori

Pan fo’r digwyddiad yn cynnwys cyflenwi, bwriad i gyflenwi, camfanteisio ar eraill, cuddio’n fwriadol, troseddu dro ar ôl tro, neu risg ddiogelu difrifol, mae’n debygol y bydd addasiad i fyny yn briodol.

​

Pan fo’r digwyddiad yn un unigol, ar lefel is, yn cynnwys niwed cyfyngedig, ac mae gwir edifeirwch neu dystiolaeth glir o fregusrwydd neu gamfanteisio, gall addasiad i lawr fod yn briodol, tra’n dal i gydnabod difrifoldeb unrhyw fater sy’n ymwneud â alcohol ar safle’r ysgol.

​

Ar ôl ystyried yr holl ffactorau gwaethygol a lliniarol, dylid addasu’r man cychwyn yn ôl yr hyn sy’n ymddangos fwyaf priodol.

bottom of page