Cosbi Cyson

Beiusrwydd

Caiff lefel y bai neu’r cyfrifoldeb ei phenderfynu drwy edrych ar holl ffactorau’r digwyddiad. Os oes elfennau sy’n awgrymu lefelau gwahanol o fai, dylid pwyso a mesur y rhain yn ofalus a rhoi’r pwysau priodol i’r rhai mwyaf perthnasol er mwyn dod i farn deg am lefel cyfrifoldeb yr unigolyn.

A – Beiusrwydd uchel

• Rôl flaenllaw pan fo’r dwyn yn rhan o weithgaredd grŵp

• Cryn dipyn o gynllunio, paratoi neu ragfwriad

• Dwyn sy’n cynnwys cuddio, twyllo neu dargedu’n fwriadol

• Dwyn sy’n cynnwys defnydd sylweddol o rym neu fygythiad o rym

• Dwyn oddi wrth ddisgybl agored i niwed, aelod o staff, neu unigolyn arall agored i niwed

• Dwyn eitem o werth ariannol, personol neu emosiynol uchel

• Troseddu dro ar ôl tro neu’n barhaus yn ystod yr un digwyddiad

• Dwyn sy’n gysylltiedig â bygwth, gorfodi, bwlio neu ddigwyddiad difrifol arall

• Targedu’n fwriadol eiddo ysgol hanfodol, deunyddiau cyfrinachol, allweddi, pasys, dyfeisiau neu offer

• Dwyn a gyflawnir mewn ffordd sy’n debygol o achosi gofid difrifol, cywilydd neu ofn

B – Beiusrwydd canolig

• Peth cynllunio neu drafod ymlaen llaw

• Dwyn bwriadol heb y lefel uchaf o drefnu na pharatoi

• Diffyg gofal ynghylch a oedd eiddo’n cael ei gymryd neu ei gadw

• Ymwneud ar y cyd ag eraill ond heb rôl flaenllaw

• Cadw neu guddio eiddo wedi’i ddwyn gan wybod beth sydd wedi digwydd

• Dwyn sy’n achosi gofid neu darfu clir, ond heb nodweddion mwyaf difrifol categori A

• Digwyddiad sy’n disgyn rhwng categorïau A a C

C – Beiusrwydd llai

• Trosedd wedi’i chyflawni’n fyrbwyll

• Dim bygythiad na grym wedi’i ddefnyddio

• Ychydig o gynllunio a throseddu ar lefel is

• Ymwneud oherwydd gorfodaeth, bygwth neu ecsbloetio gan eraill

• Rôl gyfyngedig mewn digwyddiad grŵp ehangach

• Dwyn eitem o werth isel gyda dim ond effaith gyfyngedig yn ehangach

• Cyfrifoldeb wedi’i leihau’n sylweddol oherwydd oedran, anaeddfedrwydd, anhawster dysgu neu amgylchiadau personol

Niwed

Niwed 1

• Gofid difrifol neu effaith emosiynol sylweddol ar y dioddefwr

• Trais wedi’i ddefnyddio neu fygythiad difrifol o drais yn erbyn y dioddefwr

• Dwyn sy’n achosi colled sylweddol i’r dioddefwr, boed yn ariannol, yn bersonol neu’n emosiynol

• Dwyn eiddo sy’n hanfodol i ddysgu, diogelwch, cyfathrebu, anghenion meddygol neu weithrediad yr ysgol

• Aflonyddwch difrifol i’r diwrnod ysgol, systemau’r ysgol neu amgylchedd ehangach yr ysgol

• Effaith ddifrifol ar enw da’r ysgol

• Dwyn a gyflawnir mewn cyd-destun sydd wedi achosi ofn, anhrefn neu deimlad o ansicrwydd yn ehangach

Niwed 2

• Trais wedi’i fygwth ond heb ei ddefnyddio yn erbyn y dioddefwr

• Effaith emosiynol neu ymarferol gymedrol ar y dioddefwr

• Dwyn sy’n achosi colled gymedrol i’r dioddefwr, boed yn ariannol, yn bersonol neu’n emosiynol

• Tarfu amlwg ar drefn yr ysgol, amser staff, neu gymorth bugeiliol

• Niwed sy’n disgyn rhwng categorïau 1 a 3 oherwydd:

  • bod ffactorau yn 1 a 3 sy’n cydbwyso ei gilydd; a/neu

  • bod y niwed yn disgyn rhwng y ffactorau a ddisgrifir yn 1 a 3

Niwed 3

• Effaith gorfforol neu emosiynol gyfyngedig ar y dioddefwr

• Dwyn neu geisio dwyn eitem o werth isel gyda cholled gyfyngedig

• Eiddo wedi’i adfer yn gyflym gyda dim ond effaith gyfyngedig yn ehangach

• Tarfu cyfyngedig ar gymuned yr ysgol

​​

Cam 2 – Penderfynu ar ystod y categori cychwynnol

Ar ôl nodi lefel y bai a’r niwed, penderfynwch ar fan cychwyn o fewn ystod y categori uchod. Mae’r man cychwyn yn berthnasol i bob disgybl waeth beth fo’i amgylchiadau personol neu unrhyw waharddiadau blaenorol. Mater i’r ysgol yw penderfynu faint o ddyddiau gwahardd sy’n cael eu gwasanaethu’n allanol ac yn fewnol o fewn pob categori.​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​