top of page
Cyfryngau cymdeithasol
Trosedd cyfathrebu neu ar-lein

Gall y drosedd hon fod yn berthnasol pan fydd disgybl yn defnyddio cyfryngau cymdeithasol, apiau negeseuon, llwyfannau ar-lein, llwyfannau gemau, e-bost, offer deallusrwydd artiffisial (AI), neu ddulliau digidol eraill i fwlio, bygwth, aflonyddu, bychanu, esgus bod yn rhywun arall, camfanteisio ar rywun, dychryn, lledaenu deunydd niweidiol, neu achosi niwed mewn unrhyw ffordd arall i ddisgybl arall, aelod o staff neu gymuned ehangach yr ysgol.

Cam 1 – Penderfynu ar y categori trosedd

Dylech benderfynu ar y categori trosedd gan gyfeirio at y ffactorau yn y tablau isod yn unig. Er mwyn pennu'r categori, dylech asesu beiusrwydd a niwed.

 

​

 

Beiusrwydd

Caiff lefel y bai neu’r cyfrifoldeb ei phenderfynu drwy edrych ar holl ffactorau’r digwyddiad. Os oes elfennau sy’n awgrymu lefelau gwahanol o fai, dylech eu pwyso a’u mesur yn ofalus a rhoi’r pwys mwyaf i’r rhai mwyaf perthnasol er mwyn dod i farn deg am lefel cyfrifoldeb yr unigolyn.

A – Beiusrwydd uchel

  • Cynllunio, cydlynu neu ragfwriadu sylweddol

  • Rôl arweiniol mewn trosedd ar-lein gan grŵp

  • Ymgyrch fwriadol o gam-drin, bychanu, bygwth neu aflonyddu ar-lein

  • Defnyddio cyfryngau cymdeithasol neu negeseuon i fygwth trais, niwed difrifol neu niwed rhywiol

  • Rhannu, creu neu ledaenu cynnwys personol, rhywiol ei natur neu sarhaus heb ganiatâd

  • Defnyddio offer AI i greu neu ledaenu delweddau, sain neu fideo deepfake, wedi’u trin neu synthetig o berson arall

  • Defnyddio llwyfannau digidol ar gyfer secstortion, blacmel, gorfodaeth neu fygythiadau i rannu deunydd

  • Dynwared person arall er mwyn niweidio enw da, perthnasau neu les

  • Targedu disgybl bregus, aelod o staff, neu nodwedd warchodedig yn fwriadol

  • Parhau i droseddu ar ôl rhybuddion, sancsiynau neu gyfleoedd i stopio

  • Troseddu gyda’r bwriad o achosi ofn, bychanu torfol, allgáu cymdeithasol neu niwed difrifol i enw da

  • Rhannu cynnwys yn eang, yn gyhoeddus, neu ar draws sawl platfform

  • Ymgais fwriadol i osgoi cael eich darganfod, cuddio hunaniaeth, neu ddileu tystiolaeth

  • Trosedd ar-lein sy’n gysylltiedig â throsedd ddifrifol arall, er enghraifft honiadau ffug, bwlio, ymosod, aflonyddu rhywiol, neu ymddygiad sy’n gysylltiedig â chasineb

B – Beiusrwydd canolig

  • Camymddwyn ar-lein bwriadol heb y lefel uchaf o gynllunio

  • Postio, anfon ymlaen, rhoi sylwadau neu ymateb mewn ffordd a fwriedir i achosi tramgwydd, gofid neu gywilydd

  • Cefnogi neu annog cam-drin ar-lein a ddechreuwyd gan eraill

  • Ymddygiad ar-lein di-hid gyda risg glir o niwed i eraill

  • Rhannu cynnwys niweidiol gyda chynulleidfa lai neu mewn ffordd fwy cyfyngedig

  • Ymddygiad ar-lein sy’n achosi gofid, gwrthdaro neu darfu amlwg, ond nid ar y lefel fwyaf difrifol

  • Cael rhyw ran mewn digwyddiad grŵp, ond heb ei arwain

  • Digwyddiad sy’n disgyn rhwng categorïau A a C

C – Llai o feiusrwydd

  • chydig o gynllunio neu ymddygiad byrbwyll

  • Digwyddiad unigol neu fyrhoedlog

  • Barn wael, diffyg aeddfedrwydd, neu ddealltwriaeth gyfyngedig o’r canlyniadau tebygol

  • Ymwneud oherwydd pwysau gan gyfoedion neu gael eich trin gan eraill

  • Camddefnyddio dulliau cyfathrebu ar lefel is sy’n achosi niwed cyfyngedig

  • Dileu, tynnu’n ôl neu gydweithredu’n gyflym ar ôl cael eich herio

  • Cyfrifoldeb wedi’i leihau’n sylweddol oherwydd oedran, diffyg aeddfedrwydd, anhawster dysgu, neu amgylchiadau personol

Niwed

Niwed 1

  • Niwed seicolegol, emosiynol neu i enw da person arall ar lefel ddifrifol

  • Pryder diogelu difrifol wedi’i greu

  • Bychanu, ofn, bygwth neu allgáu cymdeithasol difrifol wedi’i achosi

  • Effaith ddifrifol ar ddiogelwch disgybl, ei bresenoldeb, ei les meddyliol neu ei allu i gymryd rhan yn yr ysgol

  • Niwed difrifol i enw da, awdurdod neu les aelod o staff

  • Rhannu, creu neu fygwth rhannu cynnwys rhywiol ei natur, personol neu wedi’i drin

  • Tarfu difrifol ar ddiwrnod yr ysgol, prosesau diogelu, ymchwiliad, neu gymuned ehangach yr ysgol

  • Niwed wedi’i waethygu gan ledaeniad eang, gwylio dro ar ôl tro, parhauster, neu anhawster i gael gwared ar gynnwys

  • Effaith ddifrifol ar enw da’r ysgol neu hyder y gymuned

Niwed 2

  • Gofid, cywilydd, trallod neu niwed i enw da amlwg wedi’i achosi

  • Tarfu amlwg ar berthnasau, dysgu, amser staff neu drefn yr ysgol

  • Niwed wedi’i achosi drwy ledaenu negeseuon, delweddau, postiadau, sylwadau neu recordiadau nad ydynt yn cyrraedd y lefel uchaf

  • Niwed sy’n disgyn rhwng categorïau 1 a 3 oherwydd:

    • mae ffactorau yn 1 a 3 sy’n gwrthbwyso ei gilydd a/neu

    • mae’r niwed yn disgyn rhwng y ffactorau a ddisgrifir yn 1 a 3C

Niwed 3

  • Gofid neu gywilydd cyfyngedig wedi’i achosi

  • Lledaeniad cyfyngedig neu effaith fyrhoedlog

  • Niwed ar lefel is heb fawr o effaith barhaol

  • Tarfu cyfyngedig ar gymuned ehangach yr ysgol

​
 
Cam 2- Man cychwyn ac ystod categori​​​
Ciplun 2024-02-25 ar 17.17.10.png

Pan fo trosedd ar-lein yn cynnwys cam-drin delweddau personol, cynnwys a grëwyd gan AI, bygythiadau difrifol, secstortion, dynwared neu aflonyddu parhaus, dylai penaethiaid ystyried a yw’r achos yn cyfiawnhau gwaharddiad hir neu waharddiad parhaol. Mae deepfakes, camfanteisio ar-lein a chynnwys niweidiol wedi’i drin gan AI hefyd yn peri risgiau diogelu difrifol.

​

Cam 3 – Ystyried ffactorau sy’n gwaethygu a ffactorau sy’n lliniaru

Gall yr ysgol ystyried addasu’r camau gweithredu yn sgil unrhyw ffactorau sy’n gwaethygu neu’n lliniaru’r sefyllfa. Isod mae rhestr nad yw’n gyflawn o elfennau ffeithiol ychwanegol sy’n rhoi cyd-destun i’r drosedd a ffactorau sy’n ymwneud â’r disgybl.

​

Dylech benderfynu a yw unrhyw gyfuniad o’r rhain, neu ffactorau perthnasol eraill, yn golygu y dylid symud y man cychwyn ar gyfer cam gweithredu cosbol i fyny neu i lawr.

​

Ffactorau sy’n cynyddu difrifoldeb y digwyddiad (ffactorau gwaethygol)

  • Troseddau ar-lein tebyg blaenorol neu dorri’r polisi ymddygiad neu ddiogelwch ar-lein dro ar ôl tro

  • Natur troseddau blaenorol a’u perthnasedd i’r drosedd bresennol

  • Faint o amser sydd wedi mynd heibio ers troseddau blaenorol

  • Troseddu fel grŵp, yn enwedig lle’r oedd y disgybl wedi arwain, annog neu gydlynu eraill

  • Ail-bostio, anfon ymlaen, hoffi, rhoi sylwadau ar, neu ledaenu cynnwys niweidiol yn fwriadol

  • Defnyddio cyfrifon dienw, ffug neu gyfrifon sy’n dynwared rhywun arall

  • Creu neu ledaenu cynnwys deepfake, cynnwys wedi’i drin, neu gynnwys synthetig yn fwriadol

  • Bygythiadau i rannu deunydd rhywiol ei natur, preifat neu gywilyddus

  • Secstortion, blacmel, gorfodaeth neu bwysau am ddelweddau, arian neu gydymffurfiaeth

  • Targedu disgybl bregus, aelod o staff, neu rywun â nodwedd warchodedig

  • Lledaenu ehangach neu dro ar ôl tro ar draws sgyrsiau grŵp, sawl platfform, neu gyfrifon cyhoeddus

  • Ceisio osgoi cael eich darganfod, dileu tystiolaeth, neu roi pwysau ar eraill i gadw’n dawel

  • Troseddu sy’n gysylltiedig â bwlio, casineb, misogyni, honiadau ffug, neu aflonyddu rhywiol

  • Effaith sylweddol ar bresenoldeb, lles emosiynol, amser staff, neu brosesau diogelu

  • Niwed i enw da’r ysgol

​​

Ffactorau sy’n lleihau difrifoldeb neu sy’n adlewyrchu amgylchiadau personol lliniarol

  • Dim troseddau tebyg blaenorol neu ddim troseddau perthnasol/diweddar

  • Edifeirwch gwirioneddol

  • Cyfaddef yn gynnar, dileu’r cynnwys, ei dynnu’n ôl, neu gydweithredu

  • Cymeriad da a/neu ymddygiad rhagorol

  • Digwyddiad unigol

  • Dealltwriaeth gyfyngedig o faint neu effaith debygol y digwyddiad, yn enwedig mewn achosion lefel is

  • Oedran a/neu ddiffyg aeddfedrwydd

  • Anghenion Dysgu Ychwanegol

  • Tystiolaeth o bwysau gan gyfoedion, gorfodaeth neu gael eich trin gan eraill

  • Amgylchiadau teuluol

​​

Dylid ystyried materion diogelu ar wahân, ac nid ydynt o reidrwydd yn ffactorau lliniarol.

Cam 4 – Addasu’r man cychwyn a’r ystod o fewn y categori

Ar ôl ystyried yr holl ffactorau gwaethygol a lliniarol, dylid addasu’r man cychwyn yn ôl yr hyn sy’n ymddangos fwyaf priodol.

​

Pan fo’r drosedd yn cynnwys aflonyddu difrifol, bygythiadau, dynwared rhywun arall, cynnwys deepfake neu gynnwys wedi’i drin, secstortion, cam-drin delweddau personol, targedu grŵp dro ar ôl tro, neu ganlyniadau diogelu difrifol, mae’n debygol y bydd addasiad i fyny yn briodol.

​

Pan fo’r digwyddiad yn un unigol, ar lefel is, wedi’i gywiro’n gyflym, ac yn achosi niwed cyfyngedig, gyda gwir edifeirwch ac amgylchiadau personol lliniarol clir, gall addasiad i lawr fod yn briodol.

bottom of page